Ani melatonina, ani miłorząb japoński nie leczą szumu usznego — i żaden z nich nie ma dowodów na jego zmniejszenie. Różnica leży gdzie indziej. Melatonina ma w Unii Europejskiej dopuszczone oświadczenie zdrowotne o skracaniu czasu potrzebnego na zaśnięcie, przy porcji 1 mg krótko przed snem. Miłorząb japoński nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia, a przegląd Cochrane z 2022 roku nie wykazał jego skuteczności w samych szumach usznych.
Porównanie punkt po punkcie
Tabela zestawia oba składniki na tych wymiarach, które faktycznie da się sprawdzić: status prawny oświadczenia, stan dowodów, stanowisko wytycznych i realny efekt wieczorem.
| Kryterium | Melatonina | Miłorząb japoński |
|---|---|---|
| Dopuszczone oświadczenie zdrowotne w UE | Tak — „Melatonina pomaga skrócić czas potrzebny na zaśnięcie” | Nie — żadnego |
| Warunek stosowania oświadczenia | 1 mg krótko przed snem | Nie dotyczy |
| Dowody w samym szumie usznym | Brak badań wykazujących zmniejszenie szumu | Przegląd Cochrane 2022: brak dowodów skuteczności |
| Stanowisko wytycznych klinicznych | AAO-HNS odradza w leczeniu szumu | AAO-HNS i wytyczne europejskie odradzają w leczeniu szumu |
| Co realnie zmienia wieczorem | Skraca czas zasypiania | Nic potwierdzonego |
| Istotne interakcje | Senność — nie prowadzić pojazdów po przyjęciu | Leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe |
Dlaczego melatonina ma oświadczenie, a miłorząb nie
Melatonina przeszła unijną procedurę oceny naukowej i uzyskała dopuszczenie: EFSA uznała związek przyczynowo-skutkowy między jej spożyciem a skróceniem latencji zasypiania, a wynik trafił do wykazu ustanowionego rozporządzeniem Komisji (UE) nr 432/2012. Producent żywności może więc użyć dokładnie jednego, z góry określonego zdania, i tylko wtedy, gdy porcja dostarcza 1 mg.
Wyciąg z liści miłorzębu japońskiego nadal czeka w tej procedurze na ocenę. Dopóki nie zapadnie, prawo nie pozwala przypisać mu żadnego działania zdrowotnego. To nie jest formalność bez znaczenia: każde zdanie w rodzaju „miłorząb poprawia krążenie w uchu wewnętrznym” wykracza poza to, na co pozwala rozporządzenie (WE) nr 1924/2006.
Wykaz dopuszczonych oświadczeń (EUR-Lex) → · Opinia EFSA o melatoninie →
Co wykazał przegląd Cochrane nad miłorzębem
Przegląd systematyczny Cochrane z 2022 roku (Sereda i wsp., CD013514) zebrał badania z randomizacją nad miłorzębem japońskim u osób z szumem usznym i nie znalazł dowodów na jego skuteczność, gdy szum jest głównym problemem. Włączone badania oceniono jako obarczone niskim ryzykiem błędu systematycznego, więc nie chodzi o to, że dowodów nie umiano zebrać, lecz o to, że efektu nie znaleziono.
Wytyczne kliniczne idą w tym samym kierunku. Wytyczne praktyki klinicznej Amerykańskiej Akademii Otolaryngologii z 2014 roku zalecają, aby nie rekomendować w leczeniu uporczywego szumu usznego ani miłorzębu, ani melatoniny, ani cynku. Europejskie wytyczne wielodyscyplinarne z 2019 roku również nie zalecają miłorzębu w tym wskazaniu.
Przegląd Cochrane → · Wytyczne AAO-HNS → · Wytyczne europejskie (HNO 2019) →
Jak wybrać w praktyce
Wybór zależy od tego, co dokładnie przeszkadza — a to warto sobie nazwać przed zakupem.
- Problemem jest zasypianie przy szumie. Sens ma melatonina, w porcji 1 mg krótko przed snem. To jedyny efekt w tej kategorii, który ma potwierdzenie i pojawia się szybko.
- Problemem jest zmęczenie i napięcie po nieprzespanych nocach. Magnez, witamina B12 i niacyna przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia, a magnez i witaminy z grupy B pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.
- Problemem jest sam szum. Żaden suplement diety tego nie rozwiąże. Umów się do laryngologa, zwłaszcza gdy szum pojawił się nagle, dotyczy jednego ucha albo towarzyszy mu pogorszenie słuchu.
- Przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe. Każdy preparat z miłorzębem omów wcześniej z lekarzem lub farmaceutą.
Co ma dowody, a nie jest suplementem
Przy szumie utrzymującym się dłużej niż kilka tygodni najlepiej udokumentowana pozostaje terapia poznawczo-behawioralna. Przegląd Cochrane z 2020 roku wykazał dowody o niskiej i umiarkowanej pewności, że zmniejsza ona negatywny wpływ szumu na jakość życia, przy niewielkiej liczbie działań niepożądanych lub ich braku. Stosuje się ją razem z terapią dźwiękiem, a przy współistniejącym niedosłuchu — z aparatami słuchowymi.
Cochrane: terapia poznawczo-behawioralna w szumach usznych →
Więcej o samym mechanizmie wieczornego nasilenia piszemy w tekście o szumie w uszach w nocy, a praktyczny plan wieczoru zebraliśmy w poradniku o zasypianiu. Pełny skład i wszystkie dopuszczone oświadczenia znajdziesz na stronie składu.